Hoe kunnen we ruimte maken voor wat echt van waarde is in het ouder worden?

Ouder worden raakt ons allemaal. Toch worden ouderen vaak benaderd als een doelgroep of als mensen met een hulpvraag. Daarmee dreigt onderbelicht te blijven wat zij zelf belangrijk vinden: wat geeft hun leven betekenis, wat drijft hen en wat maakt dat zij zich van waarde voelen? In plaats van in te vullen wat goed is voor ouderen, hebben we in dit project geluisterd naar hun eigen perspectief. Zo ontstond ruimte voor een rijkere en menselijkere benadering van ouder worden.

Voor veel ouderen is vrijwilligerswerk een belangrijke manier om betekenis te geven aan deze levensfase. Daarom onderzochten we in dit project hoe oudere vrijwilligers zingeving ervaren in hun inzet voor anderen. Wat motiveert hen? Wanneer voelen zij zich van betekenis? En welke rol speelt eigenaarschap daarin? Samen met verschillende organisaties in de regio gingen we hierover in gesprek en verkenden we hoe zingeving een vanzelfsprekende plek kan krijgen binnen de organisatie van vrijwilligerswerk.

Over Docentonderzoeker Lieke de Kok

“Als voormalig ouderenmaatschappelijk werker heb ik veel vragen rondom ouder worden van dichtbij meegemaakt. Als socioloog ben ik geboeid door hoe we daar als samenleving over praten. In dit project komen die werelden samen. Ik vind het ook belangrijk om dit te vertalen naar het onderwijs: onze studenten Social Work zijn immers de toekomst van het vak.”

Samenwerking

Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met: SWO Spijkenisse, WMO Radar, SOL, Genero, De Ontmoetingskerk Dordrecht en Moestuinvereniging De Oude Beer.

Wat wilden we bereiken?

Het project vertrok vanuit een bredere vraag: hoe kijken we eigenlijk naar ouder worden? En is er binnen organisaties voldoende aandacht voor het ouder worden van vrijwilligers en voor wat zij nodig hebben om zich betrokken en betekenisvol te blijven voelen?

Met dit project wilden we bijdragen aan een ander gesprek over ouder worden. Minder vanuit de vraag wat ouderen nog zouden moeten doen, en meer vanuit de vraag wat zij ons kunnen leren over wat er werkelijk toe doet. We wilden professionals inspireren met inzichten en praktische handvatten om zingeving bij oudere vrijwilligers beter te herkennen, bespreekbaar te maken en te ondersteunen. Daarmee wilden we bijdragen aan een samenleving waarin mensen ook op latere leeftijd betekenisvol kunnen blijven participeren.

Om deze vragen beter te begrijpen, ontwikkelden we op basis van gesprekken met oudere vrijwilligers een raamwerk. Dit raamwerk laat zien welke factoren bijdragen aan hun ervaring van zingeving en op welke niveaus verbinding voor hen belangrijk is: met zichzelf, met anderen en met de organisatie. Het biedt organisaties een praktische manier om het gesprek over zingeving en vrijwillige inzet te voeren.

Wat leverde het op?

Het ontwikkelde raamwerk vormde de basis voor gesprekken met onze samenwerkingspartners. Iedere organisatie gaf daar op haar eigen manier invulling aan. Door ervaringen, werkwijzen en inzichten uit te wisselen, leerden organisaties van elkaar. De opbrengsten van deze gesprekken, aangevuld met voorbeelden uit de praktijk en de verhalen van oudere vrijwilligers zelf, zijn gebundeld in een inspiratiebundel voor organisaties die de vrijwillige inzet van ouderen willen versterken.

Nieuwsgierig naar de Inspiratiebundel? Download deze hier. Veel leesplezier en hopelijk raakt u geïnspireerd!

Liever een fysieke versie ontvangen? Stuur een e-mail naar de programmacoördinator Lilly Sovilj: l.sovilj@hr.nl met uw naam en adresgegevens.

Verhalen uit de praktijk

Elk gesprek en elke ontmoeting met vrijwilligers was waardevol. Het project draaide om deze ontmoetingen. Ze leverden inzichten op, zetten ons aan het denken en gaven richting aan het onderzoek. In de inspiratiebundel hebben deze verhalen een prominente plek gekregen. Ieder verhaal telt.

Wat willen we meegeven?

Zingeving draait om verbinden. Niet als eindresultaat, maar als een voortdurend proces. Dit project liet zien hoe dat verbinden – tussen mensen, met een organisatie en met het leven zelf – vorm krijgt in de praktijk van vrijwillige inzet. We hopen dat de opgedane inzichten organisaties inspireren om ook in de toekomst aandacht te blijven besteden aan zingeving en de betekenisvolle inzet van oudere vrijwilligers.